Zondagochtend mocht Prof. dr. Ap Dijksterhuis in het onvolprezen VPRO televisieprogramma ‘Boeken’ komen vertellen over zijn nieuwe boek ‘Het slimme onbewuste – denken met gevoel’. Dijksterhuis is hoogleraar in de psychologie van het onbewuste aan de Radboud Universiteit. Dat was heel interessant en leuk bovendien. Wat mij daarvan vooral is bijgebleven, is hoe je effectief belangrijke beslissingen kunt nemen met behulp van je onbewuste. Ik vat deze theorie hier kort voor je samen, doe er je voordeel mee.
De meest effectieve keuzestrategie
We denken vaak dat keuzes beter worden naarmate je er langer over nadenkt. Dat is onzin. Psychologisch onderzoek wijst juist uit dat je belangrijke beslissingen het beste door je onbewuste kunt laten nemen. Let wel, hier wordt de term ‘onbewust’ gebruikt, wat iets anders is dan het ook vaak gehoorde ‘onderbewuste’. Ik zelf zou het hier bedoelde onbewuste mijn intuïtie noemen, en dat doet Dijksterhuis ook hier en daar.
Hoe doe je dat dan, onbewust denken?
Het blijkt veel effectiever te zijn om ergens een nachtje over te slapen, of zelfs een paar nachtjes. En zo je onbewuste zijn werk te laten doen. Dat geeft aantoonbaar bevredigendere resultaten dan proberen een rationele afweging te maken, bijvoorbeeld door het maken van eindeloze lijstjes met voors en tegens. Denk dus over complexe keuzes niet te veel na. Maar zorg wel dat je van te voren zo veel mogelijk informatie hebt ingewonnen, heel rationeel. Ga daarna andere dingen doen, en laat je onbewuste het werk doen. Geef je onbewuste echter wel een deadline. Zeg bijvoorbeeld tegen jezelf: “Aanstaande zaterdag ga ik beslissen.” En dat doe je dan die zaterdag.
Hoe werkt dat dan?
Kort en bondig gezegd is de verklaring voor dit alles dat het onbewuste een veel grotere capiciteit heeft om informatie te verwerken dan het bewuste verstand. Zoals het beeld van de ijsberg die onder water veel groter is dan boven water. En het onbewuste gaat hier altijd mee door, waarschijnlijk zelfs als je slaapt. Zoals bepaalde processen op je PC gewoon ook op de achtergrond altijd doorwerken, terwijl jij tegelijkertijd iets heel anders aan het doen bent op diezelfde PC.
En hoe weten we dat dit effectief is?
Naar hoe tevreden of ontevreden mensen zijn met hun keuze kun je ze natuurlijk gewoon vragen. Maar dat is niet echt bevredigend, want willen we niet vaak achteraf onze beslissingen koste wat het kost rechtvaardigen? Interessanter is het de kwaliteit van beslissingen te onderzoeken door bijvoorbeeld mensen op verschillende manieren voetbaluitslagen te laten voorspellen. Op intuïtie of met rationeel beredeneren. De intuïtieve voorspellingen waren dan gewoon beter.
Een team kan dat ook!
Dijksterhuis gaf ook het voorbeeld van een sollicitatiecommissie die door hem werd voorgezeten. Dinsdag interviewde de commissie alle geselecteerde kandidaten. Na afloop zei hij tegen zijn team: “Laat nu alles los, denk er niet meer over na. Vrijdag nemen we gezamenlijk de beslissing.” Het was hem al meermalen opgevallen dat de verzamelde onbewust gemaakte keuzes van de verschillende teamleden grotendeels samenvielen. En dat op deze manier een beslissing nemen heel goed werkt.
Simpele keuzes
Over simpele keuze echter moet je juist altijd wel goed nadenken, zegt Dijksterhuis. Anders zie je praktische dingen over het hoofd. Dat je bijvoorbeeld geen witte ovenhandschoenen moet kopen. Want die zijn na een keer gebruiken bruin. Dus gewoon je gezonde verstand gebruiken bij eenvoudige keuzes.
PS: Voor deze korte samenvatting heb ik tevens dankbaar gebruik gemaakt van een interview met Dijksterhuis dat te vinden is op een van mijn favoriete websites, SimplifyLife: http://www.simplifylife.nl/simp-interv_dijksterhuis.asp
Vertrouwen op je onbewuste, op je intuïtie, vind je dat allemaal maar bullshit? Of een open deur, een tegeltjeswijsheid? Of heb jij daar juist goede ervaringen mee? Laat het ons weten, en schrijf hieronder in een paar woorden wat jij er van vindt!
Heel aardig dat je eenvoudige keuzes en ingewikkelder beslissingen weet te onderscheiden. Daar zit het hem in nietwaar. Kortom, Intuitie gebruik ik voor complexe zaken, waar je verstand niet altijd bij kan, net een soort scanner die de situatie aftast en dan... opeens... weet je het. Ik heb er goede ervaringen mee.
Wat die praktische kant betreft ook. Als je je huis gaat verbouwen moet je eerst tekenen, meten en weten en dan pas inkopen gaan doen bij de bouwmarkt, anders kom je met teveel of te weinig terug... Hoe simpel kan het leven soms zijn. ;-)
Geplaatst door: Huub Koch | 03 november 2007 om 09:23