Coachend leiding geven en opvoeden (3) - wat is jouw favoriete stijl?

Ik vertel natuurlijk weer eens niets nieuws als ik zeg dat er verschillende manieren van leiding geven en van opvoeden bestaan. Van zeer autoritair en bevelend (command and control ) tot zo veel mogelijk anti-autoritair (laissez faire), en alle nuances die daar tussen zitten. Aan de ene kant weten we zo langzamerhand uit ervaring dat echt anti-autoritair opvoeden van kinderen niet werkt, of zelfs averechtse effecten heeft. Aan de andere kant weten we ook dat je als manager de professionals zoveel mogelijk ruimte en autonomie moet geven om hun werk op hun eigen manier in te richten.

Over dit laatste heeft Matthieu Weggeman trouwens een aardig boek geschreven onder de veelzeggende titel ‘Leidinggeven aan professionals? Niet doen!’. Zelf ben ik zowel manager als professional geweest in een aantal grotere organisaties, en deze oproep herken ik dan ook helemaal, als ervaringsdeskundige, vanaf beide kanten van de tafel.

Vaak wordt coachend leiding geven ook beschouwd als een manier van leiding geven, merk ik. Dat mag dan wel zo zijn, maar dit moet genuanceerd worden. Want er is niet één stijl van coachend leidinggeven. Ook coachen kent zelf namelijk weer vele stijlen en manieren, waarvan er een aantal goed toepasbaar zijn op leiding geven en opvoeden. Ik noem hier vijf verschillende stijlen van personal of één-op-één coaching:

1. De mental coaching stijl: hier ligt sterk de nadruk op het behalen van resultaat. De coach motiveert en helpt heel praktisch het oog gericht te houden op de resultaten, en de weg ernaartoe in behapbare stappen op te delen. Maar let op, want dit is een valkuil voor leidinggevenden, wat zal gelden als resultaat wordt bepaald door de gecoachte persoon zelf. Deze stijl is daardoor ook minder geschikt bij het opvoeden van kinderen die hiervoor nog niet zelfstandig genoeg zijn.

2. De mentor coaching stijl: bij deze stijl ligt de nadruk op de grote levens- en werkervaring van de coach, die zijn of haar ervaringen deelt met en vertaalt naar de situatie van de gecoachte persoon. De valkuil is hier dat het zelfstandig nadenken, onderzoeken en handelen door de gecoachte persoon wordt vervangen door wat de coach allemaal te vertellen heeft. De coach is dan meer een adviseur geworden.

3. Hieraan verwant is de content coaching stijl, waarbij de coach vooral kennis, nieuwe informatie, modellen en instrumenten aandraagt. Hier is de coach meer een leraar die de gecoachte persoon wegwijs maakt in nieuwe domeinen.

4. De coaching op competenties stijl; het woord zegt het al, hier worden nieuwe competenties, vaardigheden en nieuw gedrag aangeleerd. Zoals een bekend Chinees spreekwoord luidt: ‘Als iemand honger heeft, geef hem geen vis, maar geef hem een hengel en leer hem vissen’. Dit is een vorm van coaching die ik liever privé-training noem, en wat leidinggevenden meestal groepsgewijs aan trainers uitbesteden. Maar als coachingstijl is dit dus zeker heel geschikt voor ouders en verzorgers.

5. De transformationele coaching stijl: dit is vooral een reflectieve stijl, waarbij de coach vooral op het juiste moment de juiste kritische, eigenwijze en onverwachte vragen stelt, en de gecoachte persoon zelf de antwoorden gaat vinden, formuleren en toepassen.

Coaching en levenskunst

Zelf gebruik ik in mijn coachingpraktijk meestal een mix van deze stijlen, al naar gelang de fase waarin mijn cliënt verkeert, en al naar gelang waar de situatie op dat moment om vraagt. Mijn favoriete stijl is desalniettemin de transformationele, omdat die de gecoachte persoon het meest op zijn of haar eigen benen laat staan. En dat is voor mij het belangrijkste doel van coachen en de ware levenskunst.

Volgende keer sluit ik deze reeks over coaching af met een verslag van de NOBCO-presentatie van Sir John Whitmore, een van de eerste Godfathers van het coachen in het bedrijfsleven en andere organisaties. Hij combineert een voortdurende focus op prestaties met een transformationele stijl van coachen, heel interessant dus!

Klik op ‘Reacties’ hieronder en geef je commentaar en/of aanvullingen!

Coachend leiding geven en opvoeden (2) - hoe doe jij dat?

Dat was de vraag die ik je de vorige keer stelde. Daar kwamen een paar mooie antwoorden op, ook al zou je kunnen tegenwerpen dat het open deuren zijn. Maar zoals iedereen weet, open deuren en cliché’s zijn vaak maar al te waar. Ze hebben echter één probleem, ze zijn zo versleten dat ze ons niet meer weten te boeien.

Hier volgt nog even een korte samenvatting. Huub Koch benadrukte nieuwsgierigheid en een open geest, en veel oefenen in de praktijk. Daarbij is fouten maken een bron van leren en verbeteren. Dus ook al maak je fouten, blijf relaxed en neem je tijd, zoals hij zegt.

En Karin Eduwaard heeft natuurlijk ook het gelijk helemaal aan haar zijde als ze stelt dat het heel belangrijk is het goede voorbeeld te geven. Als opvoeder zeker, maar ook als leider. Ben Tiggelaar merkte laatst nog op, Prof. Willem Mastenbroek citerend, dat de baas zelf zich vaak niet houdt aan de waarden die hij of zij aan medewerkers wil opleggen. Het gevolg is dan meestal cynisme in de organisatie. Gek hè?

Johan Goossens kijkt dan ook nog naar het geheel, dat zo veel meer kan zijn dan de optelsom van zijn delen, waar mensen met elkaar samenwerken. Als iedereen het belang van het grotere geheel boven zijn of haar eigen belang stelt, en dus ook, of vooral degene die de leiding heeft, dan wordt één plus één echt drie. Maar ook hier is natuurlijk de leider of opvoeder als coach de sleutel. Als die zich buiten het geheel opstelt, in plaats van zelf ook mee te doen, dan blijft het succes meestal uit.

Voor mijzelf zijn er meerdere sleutels tot coachend leiding geven en opvoeden. Eén daarvan klinkt ook weer als een open deur. Tenminste als je er geen verhaal bij vertelt. Dat verhaal krijg je volgende keer van me. Het gaat er over dat de essentie van coachen is dat je geen instructies geeft, dat je niet gaat vertellen wat de ander moet doen, of hoe de ander het zou moeten doen. Een goede coach is geen adviseur of instructeur, ook niet in de sport. En juist daar kom je die ouderwetse instruerende stijl van coachen gek genoeg nog heel vaak tegen. Maar coachend leiding geven en coachend opvoeden zijn iets heel anders! Lees het hele verhaal daarover volgende week in deel 3. Jouw commentaar blijft inmiddels natuurlijk van harte welkom!