De kredietcrisis - begin nu eens gewoon met wat meer aandacht!

Over de kredietcrisis is nu zo’n beetje wel alles gezegd. Op het belangrijkste na dan, en dat is de vraag ‘hoe nu verder met het kapitalisme?’. Terecht is al opgemerkt dat als er al sprake is van een crisis, die crisis vooral een morele crisis is. En dat die kredietcrisis dan het einde van de neoliberale versie van het kapitalisme betekent. Allebei helemaal waar. Want het gaat ten eerste over moraal en ethiek, over de vraag wat onze houding en ons gedrag moeten zijn in dit soort zaken. En het gaat ten tweede over de constatering dat vrije markten zichzelf helemaal niet adequaat reguleren, zoals we dertig jaar lang in onze neoliberale naïviteit hebben gedacht.

Waar regels zijn is geen aandacht

Vandaag wil ik het even met je hebben over die morele crisis, en wat die voor ons dagelijks handelen zou kunnen betekenen. En dat is gelijk een klein stukje van een antwoord op de vraag hoe een vernieuwd kapitalisme eruit zou kunnen zien. Ik laat me daarbij inspireren door organisatie-adviseur Jaap Peters, over wie ik het laatst al had. Van hem komt de intelligente observatie die hier mijns inziens helemaal van toepassing is: daar waar regels zijn, is geen aandacht.

Verantwoordelijkheid

De meest voorkomende en voor de hand liggende reflex als reactie op ongewenst gedrag is: meer regels, meer procedures, meer wetten, meer toezicht, een nog betere 'Code Tabaksblatt' voor corporate governance, etc. etc. Maar het is de vraag of dat wel zo werkt. Meer regelgeving werkt waarschijnlijk eerder averechts, en is dus contraproductief. Want hoe meer regels er zijn die voorschrijven hoe je moet handelen, hoe minder je daar zelf over hoeft na te denken. Waar regels zijn wordt er voor je gedacht. En nog erger, als er dan iets fout is gegaan, dan kun je je later altijd beroepen op die regels, en zeggen dat het jouw schuld dus niet was. Zo moet het dus niet. Het lijkt mij veel beter dat verantwoordelijke mensen zelf oplettend zijn en blijven, en onder alle omstandigheden zelf blijven nadenken. En dat ze dan op grond daarvan zelf beslissen wat er te doen valt, en wat niet.

Try a little mindfulness

Zelf blijven opletten en nadenken, daar begint het dus mee. Eerst goed kijken wat er aan de hand is, met andere woorden mindfulness. Zoals ik vorige keer al schreef, begint al mijn coachingwerk ook met mindfulness. Ik werk daarbij met behulp van de Mindfulness Based Coaching Method ®, kortweg MBCM®. Dat klinkt als regels, maar dat zijn het niet. Regels zijn strikt, en meestal nogal zwart-wit. De bal is in of hij is uit. Daar is geen ruimte voor nuance. De MBCM® daarentegen bestaat niet uit regels maar vooral uit principes, die losjes gehanteerd kunnen worden, en die wel ruimte voor nuancering open laten. Maar die nooit in de plaats komen van mijn oplettendheid en nadenken, en van de oplettendheid en het zelf nadenken van mijn coachees. Want dat laatste vind ik in mijn coachingswerk het allerbelangrijkste, dat mijn cliënt zijn of haar eigen waarnemingen doet, en zijn of haar eigen antwoorden ontdekt op zijn of haar uitdagingen van werk, carrière en/of leven.

Wat meer oplettendheid, en wat vaker zelf nadenken dus – dat is wat er volgens mij van iedereen wordt gevraagd, zeker in tijden van crisis, zoals nu. Want hebben we er niet allemaal zelf ook een beetje schuld aan, hebben we er niet allemaal op de een of andere manier ook aan meegedaan, en ervan meegeprofiteerd?

Ik ben heel benieuwd wat jij hiervan vindt. Graag zien we ook jouw visie onder ‘reacties’!