Er zijn al bibliotheken vol geschreven over leiderschap, en veel daarvan kan vandaag de dag zo de open haard in. Tenminste, voor zover het bijvoorbeeld gaat om achterhaalde ideeën, historische vergelijkingen en eigentijdse gemeenplaatsen over leiderschap die altijd al onzin waren. Een achterhaald idee is bijvoorbeeld dat leiders charismatische, grote en brute ego’s moeten zijn die geen tegenspraak dulden. Type Jack Welch, ooit CEO van General Electric en ooit de grootste held in managementland, nu alweer bijna vergeten. Zoals in dit geval worden helden ook heel vaak verward met leiders, een typisch Amerikaanse misvatting. De eenzame cowboy te paard die iedereen neerschiet en iedereen zo de baas blijft mag dan een held zijn, hij is zeker geen leider.
De kredietcrisis
Ook historische vergelijkingen met bijvoorbeeld Mozes, Alexander de Grote of Hitler gaan allemaal mank, omdat die in contexten werkten die zo enorm verschilden van onze huidige. Bovendien, leiderschap is juist in hoge mate context-gebonden, zoals we nog zullen zien. Want elke specifieke context, elke specifieke situatie vraagt om haar eigen type leider. De situatie schept vaker de leider dan de leider de situatie. Kijk maar naar Wouter Bos, die was in het begin van zijn vice-premierschap verre van een leider. Daarover was iedereen het wel zo’n beetje eens, toen. Er moest eerst een kredietcrisis plaatsvinden om zijn onomstreden leiderschap te kunnen laten opbloeien. En zo werkt het meestal, je kunt zelf vast wel meer voorbeelden hiervan bedenken.
Onzin over leiderschap
Een voorbeeld van hedendaagse onzin is dat het woord leiderschap tegenwoordig vaak wordt gebruikt om het begrip management op te waarderen. En vooral ook om management-trainingen te verkopen. Maar zoals iedereen op zijn klompen aanvoelt, de meeste managers zijn in de praktijk helemaal geen leider. Ja, bedrijfsleider zul je bedoelen, of chef. Het slechte nieuws is dat voor echt leiderschap veel meer nodig is. Het goede nieuws is dat ze zich wel tot leider kunnen ontwikkelen.
Ont-wikkelen
Dat komt omdat iedereen die meerwaarde van echt leiderschap in potentie in zich meedraagt, en dat iedereen die meerwaarde dus ook kan kan ontwikkelen. Iedere soldaat heeft een maarschalksstaf in zijn uitrusting, zei Napoleon al, vrij vertaald. Ont-wikkelen, dat wil zeggen datgene eraf pellen of doorzien waarin het gewikkeld is. Management is ingewikkeld, is gecompliceerd. En dat is iets volstrekt anders dan complex. Dit nuttige onderscheid, tussen gecompliceerd en complex, ontleen ik aan Jaap Peters, de organisatie-adviseur die bekend werd als hoofdauteur van het boek ‘Intensieve Menshouderij’. Ik had onlangs het genoegen hem onder andere over dit onderwerp te horen spreken. Heel boeiend allemaal, dus binnenkort meer hierover, en over wat dat betekent voor (persoonlijk) leiderschap.
Leiderschap begint met persoonlijk leiderschap
Want je ont-wikkelen tot leider begint voor mij altijd met persoonlijk leiderschap. En dat is het meester zijn en blijven over je eigen leven. Je eigen koers varen in je werk, carrière en leven, en dat dan op eigen kracht. Want hoe kun je anderen leiden, als je niet eens jezelf kunt leiden? Maar de belangrijkste vraag is natuurlijk, hoe doe je dat, je persoonlijk leiderschap ontwikkelen? Daarover zal ik de komende tijd veel schrijven op deze plaats.
En ook jouw bijdrage doet er toe en is van harte welkom. Ideeën, iemand? Klik hieronder op ‘reacties’ en laat daar jouw reactie achter.
Reacties