Ik lees vaak dat je oplossingsgericht moet denken en werken. Dat klinkt natuurlijk positief en sympathiek. De ervaring leert echter dat dat maar heel soms goed werkt. Wanneer werkt oplossingsgericht denken dan wel? Alleen als de oplossing al volkomen duidelijk is voor iedereen. Als er bijvoorbeeld brand uitbreekt, dan weet iedereen onmiddellijk: aan de slag met blussen!
Menselijke kwesties
Maar meestal is de situatie niet zo duidelijk. En zeker niet als het gaat over psychologische en intermenselijke kwesties. Vooral adviseurs, trainers en coaches, en ook andere hulp- en zorgverleners, slaan hiermee de plank vaak faliekant mis. Waarom werkt oplossingsgericht denken en werken daar niet? Om minstens twee belangrijke redenen.
Oplossingsgericht is hetzelfde als probleemgericht
De eerste belangrijke reden is dat oplossingsgericht denken de keerzijde is van probleemgericht denken. Want als mensen denken problemen te hebben, met zichzelf of met elkaar, is het veel effectiever zo lang mogelijk in alle openheid te kijken naar wat er nou werkelijk aan de hand is. En juist uit de problematische sfeer te blijven. Vanuit een onderzoekende houding. Een houding van niet weten, van nieuwsgierigheid. Van zelfs nog niet weten of er een probleem is, en zo ja wat dat probleem dan precies inhoudt. En pas daarna komt er vanzelf wel ruimte voor een adequate oplossing, als er überhaupt al een probleem was.
Oplossingen zijn vaak schijnoplossingen
De tweede belangrijke reden is dat als je direct met een zogenaamde oplossing aan komt zetten, dat vaak later blijkt dat dat helemaal niet de gewenste of goede oplossing was. Of er was helemaal geen probleem, zoals bij dat spreekwoordelijke oude vrouwtje dat liefdevol wordt geholpen de drukke straat over te steken, en aan de overkant aangekomen zegt dat ze helemaal niet wilde oversteken.
Een waar gebeurd verhaal
Hoe voor de hand liggende oplossingen vaak de verkeerde zijn, wordt mooi duidelijk gemaakt door een verhaal dat ik vorige week tijdens een lezing hoorde. Hoewel het verhaal echt is gebeurd, is het tegelijk ook een metafoor voor hoe het vaak tussen mensen gaat in allerlei situaties. In mijn woorden ging het ongeveer als volgt:
Dokter 1
Een oudere vrouw komt na lange tijd weer eens bij haar huisarts, die ziet dat ze nu erg moeilijk loopt. Hij zegt, “Mevrouw, u heeft een nieuwe heup nodig”. De vrouw kijkt bezorgd en antwoordt vrij bits, “Dat wil ik absoluut niet”. Einde gesprek.
Dokter 2
Tijden later, ze heeft inmiddels een nieuwe huisarts, gaat het weer zo. “Mevrouw, u moet toch echt aan een nieuwe heup.” Zij weer, “Nou, daar komt niks van in”. Nogmaals einde gesprek.
Dokter 3
Een tijdje later moet ze in het weekend opeens weer naar de huisarts voor het een of ander, en treft zijn vervanger die dan weekenddienst heeft. Ook hij ziet haar moeilijk lopen en pijn hebben. Hij vraag of ze pijn heeft. “Ja” zegt ze, “en ik loop heel moeilijk, zoals u ziet”. “Goh” zegt die arts, “ik lees hier dat u daar al lang last van heeft, ziet u soms op tegen een operatie?”. “Ja ”zegt ze, “heel erg, want ik heb gehoord en gelezen dat die heupoperaties met bijbehorende verdoving het risico van hersenletsel met zich meebrengen op mijn leeftijd. Ik ben namelijk geestelijk helemaal gezond, en dat wil ik graag zo houden. Liever pijn in mijn heupen en slecht lopen dan het risico lopen een kasplantje te moeten worden”. “Oh”, zegt de arts, “mevrouw, daar hoeft u helemaal niet bang meer voor te zijn, we kunnen u tegenwoordig ook gewoon plaatselijk verdoven bij zo’n operatie, en dan loopt u geen enkel risico van hersenbeschadiging!”. Waarop ze helemaal opgelucht is en ter plekke besluit snel een nieuwe heup te nemen.
Het proces van mensen serieus nemen, daar gaat het om!
Ze werd eindelijk gezien en gehoord, doordat ze niet meteen een oplossing aangepraat kreeg. De derde arts vroeg haar simpelweg wat er aan de hand was met haar. Ze voelde zich nu pas echt serieus genomen, en daar gaat het iedereen toch om?
Wat vind jij daar nou van? Je reactie op dit artikel is altijd welkom hieronder!
Waardeer je dit artikel? Abonneer je dan op dit weblog! Vul rechtsbovenin je e-mailadres in en je krijgt bericht als ik hier weer een nieuw artikel heb geplaatst.
Reacties